Przedmiotem opodatkowania jest przejęcie praw w drodze spadkobrania, ale co do zasady wyłącznie w konsekwencji pierwszego formalnego kroku, czyli sądowego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia. Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie przewiduje takiego obowiązku w konsekwencji drugiego, nieobligatoryjnego kroku, tj. działu spadku, a najbliżsi mogą uniknąć w konsekwencji działu spadku nawet płacenia podatku dochodowego (PIT).

Matka wraz ze swoją córką i synem odziedziczyła prawa do mieszkania po zmarłym mężu, które było częścią ich wspólnego majątku małżeńskiego. Zgodnie z prawem w konsekwencji spadkobrania struktura własnościowa mieszkania nabrała charakteru ułamkowego: żona została współwłaścicielką w 4/6, a syn i córka po 1/6. Po zgłoszeniu spadku do urzędu skarbowego w wyniku przyjęcia aktu poświadczenia dziedziczenia rodzina dokonała działu spadku bez obowiązku spłat u notariusza, przy czym córka zrzekła się swojego udziału na rzecz brata. W efekcie matka posiadała 4/6 mieszkania, a jej syn 2/6.

Tutaj pojawiło się kluczowe pytanie, czy nadwyżka syna ponad jego ustawowy udział podlega jakiemukolwiek opodatkowaniu?

Odpowiedź brzmi: nie! Dział spadku, w którym jeden ze spadkobierców rezygnuje z części swojego udziału na rzecz innych, nie jest objęty podatkiem od spadków i darowizn, ponieważ nie jest wymieniony w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu w ustawie o podatku od spadków i darowizn. Zatem, po dokonaniu podziału spadku, nie trzeba ponownie zgłaszać tego do urzędu skarbowego.

Dodatkowo, jeśli chodzi o podatek dochodowy (PIT), otrzymanie dodatkowego udziału w nieruchomości w wyniku działu spadku traktowane jest jako nieodpłatne świadczenie, które w teorii mogłoby podlegać opodatkowaniu. Jednak przepisy przewidują zwolnienie z PIT dla świadczeń otrzymanych od bliskich członków rodziny, w tym rodzeństwa.

Podsumowując, zarówno podatek od spadków i darowizn, jak i PIT w przypadku działu spadku między bliskimi członkami rodziny, nie są wymagane, jeśli spełnione są odpowiednie warunki, takie jak zgłoszenie spadku do urzędu skarbowego i korzystanie z przepisów o zwolnieniach podatkowych.

PRZEJDŹ DO: RADCA PRAWNY POZNAŃ