flaga - język polski english version flag
Nawigacja Google Maps do Kancelarii

Jesteś tutaj:  Strona główna » Aktualności » Podział majątku w związku nieformalnym – jak przebiega?

16.01.2020

Podział majątku w związku nieformalnym – jak przebiega?

Na życie w konkubinacie decyduje się coraz więcej osób. Partnerzy mogą wspólnie prowadzić gospodarstwo domowe czy też wspólnie zaciągać zobowiązania. Konflikty o wspólny majątek pomiędzy partnerami, bywają trudniejsze do rozstrzygnięcia niż w sytuacji, gdy spór ma miejsce pomiędzy małżonkami. Z oczywistego faktu, że konkubinat to nie małżeństwo wypływa na gruncie majątkowym prawny wniosek, że konkubenci nie mogą korzystać z uregulowań przewidzianych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

Oznacz to, że konkubinat jest słabiej chroniony niż związek małżeński. Porozumienie się w kwestii rozliczenia kosztów za zakup wspólnego samochodu czy mieszkania może okazać się wyzwaniem, połączonym z koniecznością uruchomienia postępowania sądowego.

Polski system prawny nie przewiduje na ten moment żadnych regulacji w zakresie stosunków partnerskich podczas trwania konkubinatu, jak również po jego ustaniu. Niedopuszczalne jest stosowanie przepisów przewidzianych dla instytucji małżeństwa, w tym o wspólności majątkowej czy też związanych z podziałem majątku. Takie konsekwentne stanowisko przewiduje orzecznictwo.

Jeżeli partnerzy dorobili się wspólnego majątku, lub któryś z nich dokonywał nakładów finansowych na rzecz własności drugiego – rozliczenie powinno się odbyć w procesie zniesienia współwłasności. z zastosowaniem art. 210 i n. Kodeksu Cywilnego. Należy jednak pamiętać, że przepisy te są dość surowe (nie zostały skonstruowane z myślą o rozliczeniach konkubinatów), nie uwzględniają emocjonalnego elementu wspólnoty partnerskiej, a zasady współżycia społecznego pełnią tu jedynie rolę pomocniczą.

W przypadku nakładów dokonanych przez jednego partnera na rzeczy należące do drugiego (w praktyce: na budowę, przebudowę lub remont domu posadowionego na gruncie jednego z konkubentów, na wykończenie mieszkania deweloperskiego jednego z konkubentów albo na zakup samochodu dokonywany „na” jednego z konkubentów, ale nie zapominajmy także o wspólnym prowadzeniu działalności gospodarczej jednego z partnerów), zastosowanie znajdą przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, a wzbogacenie obliczane jest na dzień wydania orzeczenia sądowego. Należy wskazać w tym miejscu, że można odzyskać nie tylko nakład rzeczywiście wniesiony, lecz również wszystkie pożytki, jakie zostały uzyskane, bądź utracone w przypadku zbycia, utraty lub uszkodzenia rzeczy. Przepisy te należy jednak stosować, gdy brak jest innej podstawy prawnej – umownej, deliktowej, wynikającej z przywrócenia rzeczy do stanu poprzedniego, czy też roszczenia o zwrot nakładów.

Od technicznej strony wygląda to tak, że w przypadku inwestowania w wyposażenie mieszkania, należy przedłożyć dowód zakupu, poświadczający kto ten przedmiot nabył. W przypadku zakupu mieszkania lub działki, akt notarialny powinien w dość precyzyjny sposób określić udział partnerów we wspólnej nieruchomości. Budynek mieszkalny można sprzedać i podzielić się po równo zyskiem ze sprzedaży. Można również skorzystać z możliwości spłacenia partnera.

Postępowanie w sprawie podziału majątku jest związane z koniecznością poniesienia opłat. Partner, który składa wniosek do sądu bez zgody partnera, musi wnieść opłatę sądową w wysokości 1000 zł. Jeszcze konkubenci dojdą do porozumienia, również w zakresie planu podziału – opłata wyniesie 300 zł. Często rozstrzygnięcie sądowe nie będzie możliwe bez opinii biegłego, który wyceni nieruchomość, wartość nakładów i w wielu przypadkach także wzrost wartości rzeczy w wyniku nakładu drugiego z konkubentów. Postępowanie sądowe będzie  zapewne długotrwałe, jeżeli strony nie dojdą do porozumienia, gdyż udział biegłego bardzo wydłuża procedurę.

Ostatnia, ale z pewnością nie najmniej ważna, prawnomajątkowa różnica między konkubinatem i małżeństwem przejawia się w sposobie dziedziczenia. W konkubinacie zalecanym rozwiązaniem jest sporządzenie testamentu. Jeżeli partner nie sporządzi testamentu, po jego śmierci spadek odziedziczą jego najbliżsi. To oznacza, że nawet wspólnie zakupiona nieruchomość, ale zapisana na jednego z konkubentów, podlega dziedziczeniu przez tradycyjnych spadkobierców tego partnera (jego krewnych), a drugi, żyjący partner jest z dziedziczenia wyłączony. Osoba dziedzicząca musi jednak pamiętać, że pomimo spisania testamentu przez partnera – zobowiązana jest do wypłaty zachowku spadkobiercom ustawowym.

Instytucja małżeństwa jest zdecydowanie bardziej uregulowana w kontekście majątkowym, w tym spadkowym, dlatego warto jest zabezpieczyć swoje prawa w trakcie trwania związku, gdy u partnerów pojawia się istotny wątek majątkowy (nabycie nieruchomości czy samochodu; budowa, przebudowa domu; wspólne prowadzenie firmy jednego z partnerów). Oczywiście w świetle aktualnie obowiązującego prawa do rozwiązania nieformalnego konkubinatu nie jest niezbędna żadna formalna procedura, co stanowi dla wielu poważny atut, ale w relacjach majątkowych rozstanie może być równie trudne lub trudniejsze niż rozwód małżonków.

biznes compliance deweloper dział spadku franki international contracts koronawirus kredyt hipoteczny księga wieczysta majątek małżonków najem nasi klienci nasze sukcesy nieruchomości ochrona środowiska odszkodowanie opiniowanie umów plan zagospodarowania podwyższenie kapitału podział nieruchomości pracodawca Prawnik Twojego biznesu prawo internetu proces budowlany przekształcenie spółki przetarg - obsługa rejestracja spółek rejestracja znaku reprezentacja w sądzie RODO sprzedaż nieruchomości spółka udziały w spółce umowa inwestycyjna upadłość konsumencka venture capital windykacja wspólnota mieszkaniowa własność intelektualna zamówienie publiczne zarząd spółki