Osoba wpisana do CEIDG  jest co do zasady traktowana jak prowadząca działalność gospodarczą i jest zobowiązana do zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne.

Zgodnie z postanowieniem SN z 27.05.2025 r., sygn. akt: III USK 360/24, podkreślił, wpis do CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej) prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca działalność, a tym samym zobowiązana do zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne.

W tej sprawie ZUS wydał decyzję, w której stwierdził, że mężczyzna prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (tj.: emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu) w okresie od 1 stycznia 1999 roku do 30 kwietnia 2008 roku. Osoba ta zakwestionowała decyzję ZUS, twierdząc, że ubezpieczeniom społecznym podlegała jedynie w okresie od 1 grudnia 2001 roku do 31 grudnia 2006 roku.

Sąd pierwszej instancji oddalił odwołanie, a sąd drugiej instancji utrzymał to orzeczenie w mocy, opierając swoje rozstrzygnięcia na zgromadzonym materiale dowodowym, tj.:  dokumentach, zeznaniach świadków oraz prawomocnym wyroku sądu rejonowego w innej sprawie cywilnej.

Jak wynikało z dokumentacji z CEIDG, mężczyzna od 1991 roku prowadził działalność w ramach spółki cywilnej, która została zarejestrowana w latach 2001–2016 i, która to zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z końcem 2006 roku. Z kolei pismo z urzędu skarbowego potwierdzało, że mężczyzna był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych od 1999 do 2008 roku jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, składał deklaracje VAT-7 i zatrudniał pracowników. Dodatkowo, Sąd rejonowy w osobnej sprawie prawomocnie zobowiązał go do wypłaty byłemu pracownikowi wynagrodzenia za okres od maja 2005 roku do kwietnia 2008 roku oraz ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy. W tym samym wyroku sąd skorygował też świadectwo pracy, uznając, że stosunek pracy zakończył się dopiero 30 kwietnia 2008 roku – co dodatkowo potwierdzało, że działalność gospodarcza była faktycznie prowadzona przynajmniej do tej daty.

Mężczyzna wniósł skargę kasacyjną. W jego opinii brak było podstaw do uznania go za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, gdyż z ustaleń faktycznych poczynionych przez Sądy nie wynikało, aby w spornym okresie podejmował jakiekolwiek czynności we własnym imieniu bądź w celach zarobkowych.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, obowiązek opłacania składek powstaje od dnia rozpoczęcia rzeczywistego prowadzenia działalności, a wygasa z dniem jej faktycznego zaprzestania, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Stwierdził, że ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana, należy do sfery ustaleń faktycznych, a sam wpis do CEIDG nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej. Prowadzi on do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność i jest zobowiązana do zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne. To domniemanie można obalić jedynie dowodem faktycznego zaprzestania aktywności gospodarczej.

Sąd Najwyższy podkreślił, że skarżący nie wykazał, aby po 2006 roku rzeczywiście zaprzestał działalności. Przeciwnie – z materiału dowodowego, w tym m.in. z prawomocnego wyroku w sprawie pracowniczej oraz dokumentów podatkowych, jednoznacznie wynika, że jeszcze do 30 kwietnia 2008 roku działalność była faktycznie prowadzona (w tym zatrudnianie pracowników, rozliczenia podatkowe itd.). W konsekwencji, istniał obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym w tym okresie.

Zwracamy uwagę, że aby uniknąć zapłaty składek ZUS należy zadbać o wykreślenie z CEIDG w odpowiednim momencie.